Het Heinellensluisje is een afwateringssluisje in de Zomerdijk bij Eemnes. De Zomerdijk heeft geen waterkerende functie meer. Moderne gemalen hebben de sluisjes en stuwen van weleer vervangen. Toch wordt de dijk als cultureel erfgoed nog altijd beheerd en in stand gehouden. Het Heinellensluisje is een karakteristiek element in het landschap.
Voor de 12e eeuw lag ten noorden van Amersfoort een uitgestrekt moerasgebied. In het moeras lagen her en der kleine eilandjes waarop mensen woonden. Met het ontstaan van de Zuiderzee in de 12e eeuw zakte de waterstand in het gebied. Dat opende mogelijkheden om hooiland aan te leggen, steeds verder het moeras in. In de 13e en 14e eeuw ontstond de huidige Zomerdijk. In de dijk kwamen afwateringssluisjes - zeer waarschijnlijk van hout - die het water van de polder doorlieten naar de Zuiderzee.
De oudste bekende bron over het Heinellensluisje is van 1572. Het stenen sluisje is gelegd in 1918, nadat het vorige beschadigd was bij de grote overstroming van 1916. In 2005 heeft Waterschap Vallei & Eem het Heinellensluisje gerenoveerd. Hierbij zijn de oude stenen hergebruikt en aangevuld met nieuwe stenen. De buitendijkse zijde is voorzien van nieuwe sluisdeuren. Deze hebben een waterkerende functie als bij noodweer (bijvoorbeeld een noordwester storm) het waterpeil in het Eemmeer te hoog wordt. Het Heinellensluisje ligt langs een wandelroute (pdf) van Natuurmonumenten.
